قصور و كاستى در قرائت به فرض كه بپذيريم كتابت صحيح بوده است و سهوى از طرف ناسخان رخ نداده است و قبول كنيم كاتبان در عين تسلط بر قواعد درست‌نويسى ملتزم و متعهد به درست‌نويسى و نقل درست هم بوده‌اند و كمترين اشتباهى در شنيدن و نقل آيات هم پيش نيامده است باز يك احتمال باقى مىماند . بعضى از قراء يا آن عده كه بعضى قرائات به آنان نسبت داده مىشود قرائت عربى را نيك نمىدانسته‌اند و از ضعف در عربيّت رنج مىبرده‌اند . و همين ضعف ، نقل و روايت آنان را مشوش ساخته است . و به گمان عده‌اى رسيده است كه اين نقل و روايت ، قرائت خاصى است غير از قرائت ديگران كه آن را از صحابى نقل مىكنند و يا خود در اين قرائت ، منفرد مىباشند . حتى اين ضعف را نزد عده‌اى از بزرگان صحابه هم مىبينيم بعدها گاهى از روى غفلت و گاهى براى موجه جلوه دادن خطاى اين شخصيت و اين ناقل و حفظ چهره‌اش قرائت خطايى وى را به پيامبر - ص - نسبت مىدهند . مؤيد ما در اين ادعا آن است كه مىبينيم در زمان پيامبر اكرم - ص - كسانى كه به خوبى قرائت را بلد بودند كمى از شمار انگشتان دست تجاوز مىكردند كه همين افراد در مرحله ابتدايى آموزش بودند اين مطلب را طحاوى و ديگران ذكر كرده‌اند مراجعه كنيد « 1 » . « بلاذرى » مىگويد : « در آستانه ظهور و پديد آمدن اسلام تنها هفده تن از قريش سواد نوشتن داشتند « 2 » » . و يا به نظر ابن عبد ربه : « هنگامى كه اسلام ظهور كرد تنها كمى بيش از ده نفر توان كتابت داشتند « 3 » » . نكته مورد توجه آن است كه : از جملهء اين كسان شخصى مانند على - ع - را مىبينيم كسى كه در اسلام رشد و نمو كرد و هيچ‌گونه علقه‌اى با جاهليت نداشت . لذا بعيد است على - ع - و مانند او كتابت را در جاهليت آموخته باشند . چون كه على - ع - هنگامى اسلام آورد كه ده يا هشت سال داشت . و يا كسى چون عمر بن خطاب كه باز در اين كه

--> ( 1 ) مشكل الآثار ، ج 4 ، ص 186 . و مقدمه ابن خلدون ، ص 419 . ( 2 ) فتوح البلدان ، ج 3 ، ص 580 - 583 . ( 3 ) العقد الفريد ، ج 4 ، ص 157 - 158 .